У 2027 році в Польщі заплановано вихід збірки прози Олександра Коротка «Бера і Огірок» польською мовою. Переклад здійснила польська літературознавиця, перекладачка, професорка Лодзького університету Анна Беднарчик, яка також написала передмову до майбутнього видання.
Вперше книга побачила світ у 2018 році у видавництві «Саміт-Книга». У 2019 році вийшло її українськомовне видання в перекладі Юлії Дворецької. До збірки увійшли дві повісті — «Мася» і «Левицький», новели та етюди. Усі твори об’єднує Одеса — місто дитинства та юності письменника, з його особливою атмосферою, мовою та характерами.
У передмові до польського видання Анна Беднарчик звертає увагу на поєднання гумору, іронії та філософських мотивів у прозі Коротко, порівнює його твори з оповіданнями Ісаака Бабеля та розповідає про особливості перекладу одеського мовного колориту для польського читача.
Повний текст передмови в українському перекладі вже опубліковано в розділі «Критика» на авторському сайті Олександра Коротко.
Нижче публікуємо оригінальний текст передмови польською мовою.
Bera i ogórek – Przedmowa
Tom opowiadań znanego ukraińskiego autora Ołeksandra Korotki to niezwykle interesująca propozycja, ponieważ zapełnia ona lukę istniejącą w polskiej przestrzeni literackiej, stanowiąc dowcipne, a zarazem filozoficzne przesłanie skonstruowane na bazie opowieści o codzienności żydowskiego środowiska współczesnej Odessy.
Читати більше
Stanowi to znaczną odmianę w stosunku do publikowanych najczęściej tekstów poświęconych martyrologii narodu żydowskiego. Pod tym względem teksty Korotki przypominają bardziej znane czytelnikom polskim opowiadania Izaaka Babla, lecz nic bardziej mylnego – wprawdzie zbliżają je komizm postaci i sytuacji, wszechobecna ironia, jak również usytuowanie akcji opowiadań w środowisku odesskich Żydów, ale różnią się występującymi w tekstach ukraińskiego twórcy bohaterami, którzy nie mają nic wspólnego z półświatkiem bandyckim rządzonym przez Miszkę Japończyka, różni je czas – akcja toczy się współcześnie, z ewentualnymi reminiscencjami z sowieckiej przeszłości, a nie odniesieniami do przedrewolucyjnej Rosji.
Ponadto warto zwrócić uwagę na wplecione w opowiadania Korotki wątki mistyczno-filozoficzne, które nierozłącznie wiążą się z realiami życia bohaterów, wpływają na ich życie, często kierują podejmowanymi przez nich decyzjami, pomagają zrozumieć rzeczywistość, która przedziera się poprzez nierealne odczucia i przypomnienia, jak przez mgłę. W finale owa metaforyczna mgła zwykle rozwiewa się i wszystko staje się jasne. Sprzyjają temu odniesienia do realiów z życia bohatera danej opowieści. Jednak to odwołanie do innego, nierealnego, a może nadrealnego świata zawsze pozostawia trwały ślad w jego życiu.
Na szczególną uwagę zasługuje także niezwykły język tych opowiadań – żywy, z elementami kolokwialnymi i niezwykle odesski, mam tu na myśli zarówno odstępstwa od literackiego rosyjskiego, jak i wtrącenia z jidysz, a także wymyślony przez pisarza język, który pojawił się w tytułowym opowiadaniu. To właśnie język Bery i ogórka, odzwierciedlający kulturę opisywanego środowiska, sprawił tłumaczowi najwięcej kłopotu, stąd przypisy oraz zmiany, które z jednej strony pozwoliły przybliżyć wypowiedzi bohaterów Korotki odbiorcy polskiemu, a z drugiej uniknąć zbytniej polonizacji tekstu.
Анна Беднарчик — польська перекладачка, літературознавиця, професорка Лодзького університету.
Докладніше про збірку «Бера і Огірок» — на сторінці книги.